الملا فتح الله الكاشاني
197
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
آن ميكنند و بر آن قيام مينمايند و شبههء نيست در وجوب وفا بجميع ضروب امانات و عهود * ( وَالَّذِينَ هُمْ ) * و آنان كه ايشان * ( عَلى صَلَواتِهِمْ ) * بر نمازهاى خود و بكر صلوة ميخواند به صيغه مفرد كه مراد جنس صلوة باشد يعنى آنان كه در نماز خود * ( يُحافِظُونَ ) * محافظت ميكنند يعنى بدان مداومت نموده بشرايط و آداب و اذكار در اوقات ادا ميكنند و تضييع آن نمينمايند ذكر صلواة در مبدء و منتهاى اين اوصاف كه موجب فلاح مؤمنانست اشارتست بتعظيم شان نماز و ايراد محافظت به صيغه فعل به جهت تكرر و تجدد صلواتست و چون خشوع در نماز غير محافظة است بر آن پس موجب تكرير وصف ايشان نباشد و توحيد صلوات اولا و جمع آن اخرا به جهت خشوع است در جنس صلوة بهر نوعى كه باشد و افادهء محافظت بر اعداد آن نباشد كه صلوة خمس است و نوافل مرتبهء با هر يك از آنها و صلوة جمعه و عيدين و جنازه و استسقا و كسوف و خسوف و تهجد و صلوة و تسبيح و صلوة حاجت و غير ان از نوافل * ( أُولئِكَ ) * آن گروه مؤمنان كه جامع اين شش صفتاند * ( هُمُ الْوارِثُونَ ) * ايشاناند ميراث برندگان يعنى سزاوار اينكه اسم وارث بر ايشان اطلاق كنند نه بر غير ايشان پس در بيان آنچه آن را بميراث برند ميفرمايد كه * ( الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ ) * آنان كه از روى استحقاق ميراث برند فردوس را كه بلندترين درجات بهشت است تقييد وراثت بعد از اطلاق آن به جهت تفخيم و تاكيد آنست و وراثت مستعار است براى استحقاق ايشان فردوس را به جهت اعمال حسنه هم چه استحقاق وراث بميراث به جهت نسب جبائى گفته كه معنى وراثت آنست كه جنت و نعيم آن منتقل بايشان شود بدون اكتساب هم چنان كه ميراث كه بوارث راجع مىشود به غير اكتساب و گويند كه مراد آنست كه ايشان منازل اهل نار را در جنت ميراث گيرند كما روى عن النبى ( ص ) انه قال ما منكم من احد الا و له منزلان منزل فى الجنة و منزل فى النار فان مات و دخل النار ورث اهل الجنة منزله يعنى هيچ كس از شما نباشد مگر كه او را دو منزل باشد يكى در بهشت و يكى در دوزخ پس اگر بميرد و در دوزخ در آيد به جهت عصيان اهل بهشت منزل او را بميراث گيرند در روضهء جنان و در زاد المسير آورده كه بهشت را به نظر كفار درآورند و مقامهاى ايشان را كه اگر ايمان آوردندى نام زد ايشان بودى به ايشان نمايند و در مشاهدهء ايشان آن را باهل بهشت دهند تا حسرت ايشان زياده گردد * ( هُمْ ) * و ايشان كه وارثان فردوساند * ( فِيها خالِدُونَ ) * در آن جاويد مانندگانند كه هرگز از آن موضع نزه و كرامت بيرون نيايند بدانكه فردوس اسم روضه ايست از روضات جنت كه اعلاى طبقات آنست